|
Maria Nagajowa w podręczniku Kształcenie języka ucznia w szkole podstawowej
(WSiP, Warszawa 1985) wyróżnia trzy odmiany sprawozdania:
-
typu reportaż, czyli
sprawozdanie w związku z wydarzeniami z życia codziennego (wycieczka,
mecz, impreza sportowa czy kulturalna);
-
typu recenzja, czyli
sprawozdanie z lektury (przedstawienia, audycji, uroczystości);
-
typu protokół, czyli
sprawozdanie z życia szkoły (np. z lekcji).
Najmniej
kształcącą odmianą sprawozdania jest protokół, ponieważ ma charakter
odtwórczy – jest wiernym przedstawieniem kolejno po sobie następujących
wydarzeń (spraw), pełniącym wyłącznie rolę informacyjną; sprawozdanie
będące recenzją wymaga od autora pewnego zasoby wiedzy i umiejętności
(literackich, teatralnych, muzycznych ), jest więc już trudniejszą formą
wypowiedzi.
A czym jest reportaż, który w dalszym ciągu opracowania nazywany jest
sprawozdaniem?
-
Sprawozdanie to tekst relacjonujący na
podstawie obserwacji konkretne, zamknięte w określonym czasie wydarzenia.
Wyjaśnienie. Jesteśmy świadkami dowolnego wydarzenia – lekcji, wycieczki,
imprezy sportowej czy kulturalnej lub, na przykład, meczu. To, co
widzimy, w czym uczestniczymy aktywnie lub jedynie jako obserwatorzy,
dzieje się w jednym miejscu (np. boisko) i w ustalonym czasie (np. w
godzinach 16.3o
– 18.30). A to, co chcemy
opowiedzieć o tym, co widzimy – jest sprawozdaniem właśnie.
-
Jego cechą jest obiektywność i
zwięzłość.
Wyjaśnienie. Obiektywizm to nic innego jak zachowanie postawy neutralnej.
Co to oznacza? Nie lubię koszykówki, ponieważ jestem miłośnikiem
siatkówki. Nie ujawniam jednak tego w swoim sprawozdaniu, bo przecież
czytać je będą wszyscy – ci, którzy są zwolennikami i ci, którzy nimi nie
są. Ja, sprawozdawca – muszę być bezstronny. A dodatkowo – muszę
dbać o zwięzłość swojej relacji – innymi słowy musi ona być krótka,
treściwa i rzeczowa.
-
W sprawozdaniu opisujemy na przykład
czas, miejsce, przebieg zdarzeń, liczbę uczestników i widzów, własny
udział, rezultaty i znaczenie wydarzeń.
Wyjaśnienie jest zbędne.
-
Materiał można uporządkować według
chronologii lub tematyki.
Wyjaśnienie. Chronologia to zachowanie kolejności wydarzeń w czasie. Jeśli
więc piszemy sprawozdanie z lekcji, dzwonek na przerwę kończy naszą
relację, nie rozpoczyna; a jeśli tematem naszego sprawozdania będzie dzień
w szkole, możemy materiał uporządkować tematycznie – przerwy, przedmioty
ścisłe, lekcje humanistyczne.
-
Ważne przy pisaniu sprawozdania:
- selekcja materiału (podkreślenie jednych faktów, pominięcie innych);
- tok chronologiczny lub tematyczny;
- odpowiedni dobór środków językowych.
Wyjaśnienie dotyczy odpowiedniego doboru środków językowych. Co to
znaczy?
Autor sprawozdania pisze o
wydarzeniach i faktach w ich najbardziej zewnętrznych przejawach – pisze o
tym, co widział i tak, jak widział. Nie bada głębiej przedstawionych spraw,
nie argumentuje, nie dochodzi do ich sedna; dlatego jego wypowiedź nie ma
charakteru intelektualnego wywodu. Przeważają zdania pojedyncze rozwinięte i
złożone współrzędnie; jeśli pojawiają się zdania złożone podrzędnie – to
najczęściej są to zdania okolicznikowe czasu i miejsca oraz przydawkowe.
Styl sprawozdania zbliżony jest do mowy potocznej – wiele tu słownictwa
żywego, barwnego, o wyraźnym (ujemnym lub dodatnim) zabarwieniu uczuciowym;
jeżeli temat tego wymaga – stosowane jest słownictwo specjalistyczne.
Tyle o sprawozdaniu autorzy Podręcznika do kształcenia językowego dla
klasy drugiej gimnazjum JĘZYK OJCZYSTY, Krystyna Orłowa i
Helena Synowiec.
Niedawne koncerty U2 czy The Rolling Stones oszałamiały scenicznym
przepychem. Metallica postawiła wyłącznie na muzykę.
Wczoraj o 14, w chwili otwarcia bram, warszawski stadion Gwardii wyglądał
tak, jakby koncert miał się zacząć na kilka minut. Wielotysięczny tłum
długowłosych, ubranych w czarne koszulki młodych ludzi od rana przybywał z
dworców całej Warszawy i piknikował w okolicach stadionu (...). Tymczasem
Metallica o tej porze byłą jeszcze w Londynie. Do Warszawy przylecieli
dopiero około 18. Jedynym, oprócz ma się rozumieć koncertu, punktem ich
kilkugodzinnego pobytu w Polsce było spotkanie z fanami o 19.
Na scenę wyszli o 20.45. (...), zabłysły światła, oświetlając ścianę
płomieni z okładki albumu „Reload”, a z kolumn popłynęła wzmagająca
napięcie orkiestrowa introdukcja w stylu muzyki z „Ogniem i mieczem”. Tuż po
niej z kolumn runął „Breadfan” – utwór zespołu Budgie towarzyszący Metallice
od początku kariery, wydany ostatecznie na ostatnim albumie „Garage Inc.”
Ostry utwór o obłąkanym tempie podniósł morze rąk na wypełnionym po brzegi
stadionie.
Nagłośnienie, „oszczędzane” podczas występów poprzednich wykonawców,
dopiero teraz ryknęło pełną mocą. Po chwili następny klasyk – wielominutowy,
rozbudowany utwór tytułowy z albumu „Masters Of Puppets” z 1986 roku.
Dopiero po nim nastąpiło zwyczajowe powitanie Jamesa Hetfielda: „Cześć,
Warszawo! Stęskniliście się za Metallicą?” I wreszcie utwór „Of Wolf
and Man” z najbardziej znanego „Czarnego Albumu”. Po takiej dawce agresywnej
muzyki chwila uspokojenia – „The Ting that Should Not Be”, ale tylko na
chwilę – ostry „Fuel” znowu podrywa publiczność do rytmicznego
skakania. „Lista utworów na ten koncert jest tak długa, że zapomniałem słów
niektórych kawałków. Pomożecie mi?” – pyta Hetfield i rozpoczyna „Memory
Remains”, czyli „pamięć pozostaje.”. Wokalizę, wykonywana na płycie przez
Marianne Faithfull, na stadionie Gwardii śpiewa dwadzieścia pięć tysięcy
gardeł. (...)
Robert Leszczyński, „Gazeta Wyborcza”
z 2-3 czerwca 1999
Ten tekst umieszczony został w podręczniku Język ojczysty. Podręcznik do
kształcenia językowego dla klasy drugiej gimnazjum (WSiP,
Warszawa 2000). Autorki podręcznika zaproponowały, by przy lekturze tego
tekstu zwrócić uwagę na:
-
fragmenty, które są opisem
sytuacji i obecnością w nich określonych części mowy;
-
formy zastosowanych w
tekście czasowników – przede wszystkim na czasowniki w czasie przeszłym i teraźniejszym;
-
rodzaje zdań zastosowanych
w wypowiedzi;
-
obecność (lub brak)
komentarza (oceny) opisywanych wydarzeń.
Wydaje się, że wnikliwa analiza przytoczonego fragmentu
sprawozdania, przeprowadzona zgodnie z zaleceniem, zdradzi
przynajmniej częściowo tajemnice warsztatu sprawozdawcy. |
