|
Mars, czwarta wg oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego,
znana w starożytności. Okres obiegu wokół Słońca 686,738 dni. Okres obrotu
24h37m22s,7. Promień równikowy planety 3400
km, spłaszczenie 0,0091, masa 6,423*1023
kg. Nachylenie równika do płaszczyzny orbity wynosi 25°12’, c
Amplituda wahań rocznych w okolicach biegunów wynosi ok. 70°K.
Charakterystycznymi szczegółami tarczy Marsa są tworzące się na przemian
wokół biegunów (w czasie zimy) tzw. czapy polarne. Są to prawdopodobnie
obszary pokryte szronem zamarzniętego dwutlenku węgla.
Nie wykryto mierzalnego pola magnetycznego ani pasów radiacji wokół planety.
Mars ma 2 satelity - Phobos i Deimos. W 1877 G.V. Schiaparelli zauważył na
powierzchni Marsa ciemne linie, nazwane kanałami. Wielu astronomów na
przełomie XIX i XX w. uważało, iż kanały na Marsie są wynikiem świadomej
działalności istot rozumnych. Obecnie wiadomo, iż wrażenie kanałów jest
wynikiem złudzenia optycznego - podświadomego łączenia wielu niedużych,
ciemniejszych plamek na tarczy Marsa w regularne linie.
Warunki fizyczne panujące na
Marsie są spośród wszystkich planet najbardziej zbliżone do ziemskich.
Dlatego właśnie tam poszukiwano przejawów życia. Nie należy wykluczać
możliwości istnienia tam prostych form życia. Trzeba jednak podkreślić
znaczenie mniej sprzyjającego rozwojowi życia zespołu warunków, do którego
należą: duże dobowe wahania temperatury powietrza, brak zbiorników wodnych,
brak tlenu, który nie przepuszcza (jako ozon) nadfioletowego promieniowania
Słońca, brak pól magnetycznych, a tym samym brak osłony przed korpuskularnym
promieniowaniem płynącym w wietrze słonecznym oraz przed promieniowaniem
kosmicznym.
o sprawia, że na Marsie występują pory roku podobne do
ziemskich. Maksymalna jasność wizualna -2m,7. Mars jest wówczas
najjaśniejszym - po Słońcu, Księżycu i Wenus - obiektem na niebie. Zwykle
jednak ustępuje jasnością Jowiszowi.
Na powierzchni Marsa obserwuje się bardzo wiele kraterów,
w większości prawdopodobnie pochodzenia meteorytowego. Powierzchnia Marsa
nie jest jednolita. Widoczne są na niej miejsca ciemne, zwane morzami, oraz
jaśniejsze - lądy. Zarówno jedne, jak i drugie są obszarami stałej
powierzchni planety o odmiennych właściwościach, odbijającymi promienie
słoneczne. Na powierzchni planety znajduje się ogromny kanion (Valles
Marineris), ma on długość 4500 kilometrów i głębokość prawie siedmiu
kilometrów. Nazwy lądów i mórz na Marsie wzięto z mitologii.
Atmosfera Marsa jest znacznie bardziej rozrzedzona niż
ziemska. Ciśnienie u jej podstawy jest rzędu 10 milibarów. Składa się
głównie z dwutlenku węgla, w mniejszych ilościach zawiera tlenek węgla
i parę wodną, a także azot, argon i in. gazy. Na Marsie obserwowane są
często zawieje pyłowe, świadczące o silnych wiatrach w atmosferze oraz
o tym, że przynajmniej część powierzchni Marsa jest pokryta pyłem.
Temperatura na powierzchni Marsa ulega
silnym wahaniom, zarówno w okresie roku marsjańskiego, jak i doby. W ciągu
doby temperatura rośnie od ok. 180°K o wschodzie Słońca do ok. 300°K
w godzinę po południu.
|
Marsjański krater uderzeniowy
Galle, struktury wewnątrz krateru ułożone są w kształcie przypominającym
uśmiechniętą twarz (zdjęcie ze statku kosmicznego Mars Global Surveyor).
Burza
na biegunie północnym Marsa - 29 sierpnia 2000, zdjęcie ze statku
kosmicznego Mars Global Surveyor orbitującego Marsa. Białe powierzchnie to
zamrożony dwutlenek węgla, pokrywający większą część bieguna. Topniejący lód
powoduje powstanie różnicy temperatur pomiędzy obszarem głębokiego mrozu
a obszarem, który odtajał. W wyniku różnicy temperatur tworzą się wirujące
wiatry pomiędzy tymi obszarami. W burzy widoczne są: centralny strumień
wiatru długości 900 km i symetryczne wiry. Chociaż prędkości wiatrów na
Marsie dochodzą do 100 km/h, cienka atmosfera Marsa powoduje, iż są one
mniej destrukcyjne.
Chmury kryształków lodu nad wulkanami na Marsie
(zdjęcie obszaru Tharsis, zrobione przez statek kosmiczny Mars Global
Surveyor). W górnym lewym rogu zdjęcia widoczny Olympus Mons - największy
wulkan w Układzie Słonecznym, którego średnica podstawy wynosi ok. 550 km, a
wysokość dochodzi do 25 km. Ciepłe marsjańskie powietrze, zawierające parę
wodną, wznosi się do góry, gdzie ochładzająca się para wodna kondensuje w
kryształki lodu.
Biegun
północny Marsa - czapa lodowa na biegunie Marsa ma średnicę 1200 km
i grubość 3 km, pocięta jest wąwozami o głębokości 1 km, najprawdopodobniej
zbudowana głównie z lodu wodnego (zdjęcie zrobione przez Mars Orbiter Laser
Altimeter (MOLA), umieszczony na pokładzie Mars Global Surveyor w 1998).
Domniemana skamielina marsjańskiego
organizmu, znaleziona w meteorycie, który najprawdopodobniej został
wyrzucony z powierzchni Marsa w trakcie olbrzymiego zderzenia, 16 milionów
lat temu, a który to upadł na Ziemię 13 tys. lat temu. Skamielina jest
wielkości setnej części średnicy włosa ludzkiego. Jej wiek określa się na
3,6 mld lat.
Mars - koryta domniemanych rzek. |
